kunst
‘Je levensverhaal hervertellen’
Interactie met kunst kan voor patiënten met kanker heilzaam zijn, stelt internist-oncoloog Hanneke van Laarhoven. Daarom nam ze het initiatief tot een project waarin patiënten samen met kunstenaars een werk maken. “Het blijkt dat ze hier baat bij hebben.”
Tekst: Mieke Zijlmans - Foto: afdeling Oncologie
“Wanneer mensen de diagnose kanker krijgen, staat hun hele leven op zijn kop. Hun levenslijn wordt onderbroken. De vraag voor hen is: ‘Hoe ga ik mijn levensverhaal opnieuw vertellen? In onze onderzoekslijn ‘Contingency, Culture & Oncology’ (CCO) richten we ons op patiënten met kanker. ‘Contingentie’ is de ervaring die ik net beschreef: dat je leven op zijn kop staat. Wij denken dat kunst en cultuur kunnen helpen dat levensverhaal opnieuw te vertellen. Welke impact heeft de kanker bijvoorbeeld op het omgaan met je lichamelijkheid: wat betekent het om vrouw, om man, om jezelf te zijn? We willen patiënten iets bieden waardoor ze geholpen kunnen worden dat opnieuw te ontdekken.
Om opnieuw naar jezelf te leren kijken, moet je een stapje achteruit zetten, opdat je met een zekere abstractie naar de werkelijkheid kunt kijken; zoals kunst dat vraagt. Daarom hebben we bij het project ‘In search of stories’ kunstenaars gevraagd met deze patiënten een werk te maken. Video’s, portretten, schilderijen, een beeld, een tapijt. De patiënten leerden op een andere manier naar hún werkelijkheid kijken. In het ziekenhuis is een expositie geweest van die werken. Momenteel wordt een aantal werken gedigitaliseerd, zodat ze in een digitale expositie te zien blijven.
‘Je leven staat op zijn kop door kanker’
Een bijzonder voorbeeld vind ik het werk ‘Anna’. Een levensgroot, abstract, zeer kleurrijk portret van een vrouw. Het is het resultaat van het traject dat Anna heeft doorlopen met de geestelijk verzorger en de kunstenaar. Haar voorstudies bestonden eerst uit zwart-witte schetsen, die ‘controle’ en ‘professionaliteit’ representeerden. Maar gedurende het traject heeft ze andere aspecten van zichzelf ontdekt die er ook mogen zijn. Erg indrukwekkend. Anna zelf leeft inmiddels niet meer. Maar haar portret hangt nu in Amsterdam UMC.
We onderzoeken de effecten op patiënten die deelnamen. Uit de eerste signalen blijkt dat zij hier baat bij hebben. Wij willen deze aanpak daarom graag voortzetten om patiënten met kanker te steunen. Dat kost natuurlijk geld. We hopen met onze onderzoeksresultaten zorgverzekeraars ervan te overtuigen dat werken met kunst patiënten helpt.’ •
‘Je levensverhaal hervertellen’
kunst
Een bijzonder voorbeeld vind ik het werk ‘Anna’. Een levensgroot, abstract, zeer kleurrijk portret van een vrouw. Het is het resultaat van het traject dat Anna heeft doorlopen met de geestelijk verzorger en de kunstenaar. Haar voorstudies bestonden eerst uit zwart-witte schetsen, die ‘controle’ en ‘professionaliteit’ representeerden. Maar gedurende het traject heeft ze andere aspecten van zichzelf ontdekt die er ook mogen zijn. Erg indrukwekkend. Anna zelf leeft inmiddels niet meer. Maar haar portret hangt nu in Amsterdam UMC.
We onderzoeken de effecten op patiënten die deelnamen. Uit de eerste signalen blijkt dat zij hier baat bij hebben. Wij willen deze aanpak daarom graag voortzetten om patiënten met kanker te steunen. Dat kost natuurlijk geld. We hopen met onze onderzoeksresultaten zorgverzekeraars ervan te overtuigen dat werken met kunst patiënten helpt.’ •
‘Je leven staat op zijn kop door kanker’
“Wanneer mensen de diagnose kanker krijgen, staat hun hele leven op zijn kop. Hun levenslijn wordt onderbroken. De vraag voor hen is: ‘Hoe ga ik mijn levensverhaal opnieuw vertellen? In onze onderzoekslijn ‘Contingency, Culture & Oncology’ (CCO) richten we ons op patiënten met kanker. ‘Contingentie’ is de ervaring die ik net beschreef: dat je leven op zijn kop staat. Wij denken dat kunst en cultuur kunnen helpen dat levensverhaal opnieuw te vertellen. Welke impact heeft de kanker bijvoorbeeld op het omgaan met je lichamelijkheid: wat betekent het om vrouw, om man, om jezelf te zijn? We willen patiënten iets bieden waardoor ze geholpen kunnen worden dat opnieuw te ontdekken.
Om opnieuw naar jezelf te leren kijken, moet je een stapje achteruit zetten, opdat je met een zekere abstractie naar de werkelijkheid kunt kijken; zoals kunst dat vraagt. Daarom hebben we bij het project ‘In search of stories’ kunstenaars gevraagd met deze patiënten een werk te maken. Video’s, portretten, schilderijen, een beeld, een tapijt. De patiënten leerden op een andere manier naar hún werkelijkheid kijken. In het ziekenhuis is een expositie geweest van die werken. Momenteel wordt een aantal werken gedigitaliseerd, zodat ze in een digitale expositie te zien blijven.
Tekst: Mieke Zijlmans - Foto: afdeling Oncologie
Interactie met kunst kan voor patiënten met kanker heilzaam zijn, stelt internist-oncoloog Hanneke van Laarhoven. Daarom nam ze het initiatief tot een project waarin patiënten samen met kunstenaars een werk maken. “Het blijkt dat ze hier baat bij hebben.”